Pośród przeanalizowanych przez KPMG przypadków nadużyć z całego świata 86 dotyczyło przestępstw, które kosztowały przedsiębiorstwa 5 mln USD i więcej. W tej grupie zdecydowana większość nadużyć trwała o wiele dłużej niż te w pozostałych kategoriach.

Jak wynika z raportu KPMG „Profil korporacyjnego oszusta,” sprawcą nadużyć w firmach w Polsce jest najczęściej mężczyzna pomiędzy 36 a 55 rokiem życia, będący pracownikiem organizacji, która pada jego ofiarą, od co najmniej 6 lat. Zdecydowana większość oszustw jest popełnianych przez grupę osób – to aż 75 proc. przypadków.

Ponad 80 proc. nadużyć w Polsce była możliwa dzięki słabym lub nieefektywnym mechanizmom kontroli wewnętrznej. Systematycznie rośnie też odsetek przestępców w białych kołnierzykach wykorzystujących nowoczesne technologie.

Najczęstszym rodzajem oszustwa, wśród przeanalizowanych przez KPMG przypadków w skali globalnej, było przywłaszczenie i sprzeniewierzenie aktywów (47 proc.), na które składały się głównie malwersacje finansowe oraz nadużycia w obszarze zakupów.

Płeć i wiek

Aż 87,5 proc. spośród przebadanych polskich przypadków oszustw dotyczyło mężczyzn (79 proc. w badaniu globalnym). Liczba kobiet popełniających nadużycia wzrosła globalnie z 13 proc. w 2010 r., w porównaniu do 17 proc. w roku 2015. Kobiety dopuszczające się nadużyć w Polsce stanowią tylko 12,5 proc. wszystkich przebadanych przypadków.

Natomiast 68 proc. sprawców w ujęciu globalnym (mężczyzn i kobiet) to osoby pomiędzy 36 i 55 rokiem życia (prawie identycznie jak w badaniu z 2013 r.), w tym przedziale wiekowym znalazło się również ponad 80 proc. sprawców z Polski. W badaniu światowym 40 proc. kobiet popełniających nadużycia ma od 36 do 45 lat.

W Polsce 13 proc. oszustów to osoby w wieku od 26 do 35 lat. W badaniu światowym odsetek ten wynosi 14 proc. i w porównaniu z wynikami z 2010 r. jest to wzrost o 2 punkty procentowe. Warto zauważyć, że udział kobiet w tej grupie wiekowej spadł w tym okresie z 24 proc. do 19 proc., a udział mężczyzn zwiększył się z 9 proc. do 13 proc.

Pracownicy, osoby trzecie i działanie w porozumieniu

Przeważająca większość oszustów w Polsce (87,5 proc.) to pracownicy organizacji (65 proc. na świecie), która pada ofiarą nadużycia, natomiast 12,5 proc. to byli pracownicy. W badaniu globalnym wśród byłych pracowników 38 proc. pracowało dla organizacji przez więcej niż 6 lat. W tej kategorii nie odnotowano zmian od czasu badania z 2013 r.

W 75 proc. oszustw w Polsce działano w porozumieniu. W badaniu globalnym odnotowano 62 proc. nadużyć, do których doszło na skutek działania w porozumieniu, co stanowi spadek o 8 punktów procentowych w stosunku do badania z 2013 r.

W skali całego świata kobiety rzadziej działały w porozumieniu z innymi, tylko 45 proc. nadużyć popełnionych przez kobiety miało miejsce w porozumieniu, w porównaniu w porównaniu z 66 proc. wśród mężczyzn.

W Polsce, częściej niż na świecie (31,3 proc. w porównaniu z 18,2 proc. na świecie), osoby współpracujące w celu dokonania nadużycia są ze sobą powiązane finansowo, częściej też sprawców łączą bliskie, osobiste relacje, takie jak: więzy rodzinne (Polska 25 proc., świat 9,6 proc.), znajomość z poprzedniego miejsca pracy (Polska 12,5 proc., świat 7,5 proc.), przyjaźń (Polska 18,8 proc., świat 18 proc.), związki (Polska 6,3 proc., świat 2,9 proc.).

Częstotliwość działania w grupach większych niż 5 osób wzrosła z 9 proc. w 2010 r. do 20 proc. w 2015 r. W Polsce działanie w dużych grupach było jeszcze częstsze, bo miało miejsce w 37,5 proc. przypadków.

Najczęściej do działania w porozumieniu dochodziło w Południowej Ameryce i na Karaibach (76 proc.), w Afryce i na Bliskim Wschodzie (74 proc.). Oceania (Australia i Nowa Zelandia) oraz Ameryka Północna (Stany Zjednoczone i Kanada) charakteryzują się najwyższym odsetkiem korporacyjnych oszustów działających w pojedynkę (odpowiednio 65 proc. i 58 proc.).

Obejście mechanizmów kontrolnych i zmowa

Pośród przeanalizowanych przez KPMG przypadków nadużyć z całego świata 86 dotyczyło przestępstw, które kosztowały przedsiębiorstwa 5 mln USD i więcej. W tej grupie zdecydowana większość nadużyć trwała o wiele dłużej niż te w pozostałych kategoriach.

Były to również przestępstwa trudniejsze do wykrycia ze względu na wysoką pozycję sprawców w hierarchii organizacyjnej przedsiębiorstwa lub też ze względu na działanie w zmowie, które umożliwiało obejście stosowanych mechanizmów kontroli wewnętrznej. Nadużycia z tej grupy charakteryzują się również umiędzynarodowieniem działań sprawców. Działania sprawców nadużyć z tej grupy aż w 34 proc. sięgały poza granice kraju (tylko 11 proc. w przypadku nadużyć o mniejszej wartości).

– Znamienne jest również, iż sprawcy nadużyć powyżej 5 mln USD to ludzie starsi od statystycznego korporacyjnego oszusta. Aż 85 proc. sprawców to mężczyźni, zajmujący wysokie stanowiska w hierarchii organizacyjnej przedsiębiorstwa. Wszyscy korporacyjni oszuści charakteryzują się poczuciem swoistej wyższości, ale ci dopuszczający się największych nadużyć nacechowani są szczególnie autokratycznie i niekiedy faktycznie posiadają w swojej organizacji niemal nieograniczoną władzę – mówi Dean Friedman szef Działu Audytów Dochodzeniowych w Zespole Zarządzania Ryzykiem Nadużyć KPMG w Republice Południowej Afryki.

Tak wysoki status sprawcy wpływa na łatwość znalezienia chętnych lub zmuszenia podwładnych do działania w porozumieniu. Zmowa jest dużo częstsza wśród nadużyć na dużą skalę (86 proc.) niż wśród przestępstw o mniejszej wartości nominalnej (60 proc.), a sprawcy rzadziej sięgają po pomoc osób spoza organizacji. Natomiast 32 proc. przypadków w grupie największych nadużyć miało miejsce przy współdziałaniu pięciu i więcej osób (18 proc. w przypadku nadużyć o mniejszej wielkości).

Międzynarodowe organizacje

Nie dziwi fakt, że aż 51 proc. spośród przestępstw tej grupy miało miejsce w organizacjach o międzynarodowym zasięgu (38 proc. w przypadku mniejszych nadużyć). Natomiast 20 proc. miało miejsce w sektorze finansowym. Do szczególnie dotkliwych strat prowadzą zwykle działania przeprowadzane przez dużą grupę sprawców (5 i więcej osób), zwykle płci męskiej. Aż 27 proc. nadużyć o wartości nominalnej równej lub przekraczającej 5 mln USD trwało przeciętnie ponad 5 lat oraz zostało popełnionych przez duże grupy sprawców.

– Do najskuteczniejszych metod wykrywania tego typu nadużyć zaliczyć należy mechanizmy umożliwiające anonimowe informowanie o zaobserwowanej sytuacji, a nie audyt wewnętrzny lub kontrole kadry kierowniczej. Oszuści z silnym wsparciem swoich popleczników stanowią zdecydowanie najtrudniejszy orzech do zgryzienia – mówi Jimmy Helm szef Zespołu Zarządzania Ryzykiem Nadużyć KPMG w Europie Środkowej i Wschodniej.

Raport „Profil korporacyjnego oszusta” jest 3. edycją publikacji poświęconej tematyce nadużyć w firmach. Raport powstał na podstawie danych z 81 krajów, w tym z Polski. W sumie od marca 2013 do sierpnia 2015 r. przeanalizowano nadużycia dokonane przez 750 sprawców.

Patrz KPMG: Profil korporacyjnego oszusta

Print Friendly, PDF & Email

BRAK KOMENTARZY

ZOSTAW ODPOWIEDŹ