W USA blisko połowa przypadków ostrej niewydolności wątroby jest efektem zatrucia w wyniku z przewlekłego stosowania paracetamolu. W szpitalu Praskim w Warszawie leczono 49 osób, które zatruły się tą substancją w czerwcu br. U 16 osób doszło do uszkodzenia wątroby.

Paracetamol to jeden z najpopularniejszych leków o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, sprzedawanym bez recepty. Preparat ten może być powodem ostrych zatruć o charakterze przypadkowym.

Toksyczne substancje

W Polsce zarejestrowanych jest co najmniej kilkadziesiąt preparatów zawierających paracetamol w formie doustnej, doodbytniczej oraz dożylnej. Wiele z nich jest dostępna bez recepty. Jeśli pacjent bierze Apap, Calpol, Codipar, Panadol, Efferalgan, Pedicetamol, Gripex, Fervex, Febrisan, Theraflu, za każdym razem przyjmuje dawkę paracetamolu.

– Pacjenci nie zawsze są świadomi tego, że biorą leki, które mają inne nazwy handlowe, ale wszystkie zawierają paracetamol. Miałem pacjentów, najczęściej z bólem zęba, którzy przez kilka dni zażywali, co kilka godzin, po dwie tabletki przeciwbólowe zawierające paracetamol i doszło u nich do ostrego zatrucia. To dlatego zawsze warto sprawdzić, czy kolejny lek przeciwbólowy czy przeciwgorączkowy, zawiera paracetamol i pilnować, ile gramów tej substancji przyjmujemy dziennie, gdyż w dużych dawkach lub stosowana przewlekle może być toksyczna – mówi Dr Piotr Burda, krajowy konsultant ds. toksykologii klinicznej.

W państwach zachodnich toksyczność paracetamolu staje się główną przyczyną ostrej niewydolności wątroby. W Stanach Zjednoczonych, w których w wolnej sprzedaży znajduje się od 1955 r., a także Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii, paracetamol jest najczęściej przedawkowywanym lekiem. W Wielkiej Brytanii wśród wszystkich przypadków przedawkowania leków, aż 35-45 proc. spowodowanych jest zatruciem paracetamolem.

Nie ma statystyk, ile podobnych przypadków występuje w Polsce. Tylko w oddziale toksykologii szpitala Praskiego do czerwca 2017 r. z powodu ostrego zatrucia tą substancją hospitalizowano 32 osoby (u 7 doszło do uszkodzenia wątroby). W ostatnich dwóch latach z powodu przedawkowania tego leku jedna osoba zmarła w tym szpitalu, a jedna osoba miała wykonany przeszczep wątroby.

Paracetamol jest metabolizowany w wątrobie. Jednak, gdy dawka jest zbyt duża, może dojść do uszkodzenia tego organu. Odpowiada za to toksyczna substancja – silny utleniacz, który powstaje podczas przemian chemicznych leku, tzw. N-acetylo-4-benzochinonoimina (NAPQI). Jeżeli lek jest stosowany w zalecanych dawkach, substancja ta jest neutralizowana poprzez łączenie z glutationem, związkiem chemicznym, który jest naturalnie wytwarzany w organizmie.

– Gdy ktoś weźmie za dużo paracetamolu, wtedy glutationu jest za mało, by związać całą toksyczną substancję i nadmiar utleniacza powoduje uszkodzenie komórek wątroby. W takich sytuacjach trzeba pacjentom jak najszybciej podać odtrutkę. Przy bardzo dużych dawkach może dojść do uszkodzenia wątroby, w których jedynym ratunkiem dla chorych jest przeszczepienie tego organu – wyjaśnia prof. Marek Krawczyk, w latach 1998-2016 kierownik Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Samodzielnego Publicznego Centralnego Szpitala Klinicznego w Warszawie.

Skutki przedawkowania

W pierwszej dobie po przedawkowaniu u znacznej części pacjentów nie ma żadnych objawów. Jednak proces nieodwracalnego niszczenia wątroby rozpoczyna się już w kilka godzinach po jego zażyciu w za dużej dawce.

Zatrucie paracetamolem przebiega najczęściej w 4 fazach:

  1. Faza trwająca od 0,5 do 24 godzin od chwili przyjęcia leku. Objawy: nudności, bóle brzucha, wzmożona potliwość, bladość, osłabienie.
  2. Faza trwająca od 24 do 48 godzin od czasu spożycia leku. Objawy: ból w prawym górnym kwadrancie jamy brzusznej, wzrost aktywności transaminaz, INR, bilirubiny.
  3. Faza trwająca od 72 do 96 godzin od chwili przyjęcia środka. Objawy: szczytowy wzrost transaminaz i INR, piorunująca niewydolność wątroby, encefalopatia wątrobowa, zespół wątrobowo-nerkowy;
  4. Faza trwająca od 4 dni do 2 tyg. Regeneracja wątroby, przeszczepienie lub zgon chorego.
– Jeśli jest podejrzenie, że ktoś wziął więcej, niż wynosi bezpieczna dawka paracetamolu, taki pacjent powinien jak najszybciej dotrzeć do szpitala. Lek szybko się wchłania. W ciągu trzech godzin od jego zażycia lek jest całkowicie wchłonięty i jeśli jest go za dużo, zaczyna się uszkodzenie komórek wątroby. Gdy dojdzie do przedawkowania, do martwicy wątroby dochodzi w ciągu 24-48 godzin – podkreśla prof. Marek Krawczyk. 

Jaka dawka paracetamolu jest bezpieczna dla dorosłej osoby:

  • Nie należy przekraczać maksymalnej dawki jednorazowej, czyli 500-1000 mg (2 tabletki po 500 mg).
  • Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dziennej, czyli 6 tabletek po 500 mg.
  • Należy zachować co najmniej 4-6 godzinną przerwę między kolejnymi zażyciami leku. Jest to czas potrzebny, by poprzednia dawka została zneutralizowana.
  • Maksymalna dawka dobowa w leczeniu doraźnym wynosi 4 g, w długotrwałym 2,6 g.
  • Dawkę powtórną powinno się przyjmować tylko, gdy ból lub gorączka nie ustąpiły. Ważne, by paracetamolu nie używać często i długotrwale!
  • Niebezpieczne dawki: w przypadku stosowania 8 tabletek dziennie, może dojść do uszkodzenia wątroby; także jednorazowe przyjęcie 6 g, czyli 12 tabletek, może spowodować ostre zatrucie organizmu.

Toksyczność  paracetamolu zwiększa się u osób, które w komórkach wątrobowych mają mniejsze zapasy glutationu. Na poważniejsze powikłania po zażyciu tej substancji mogą być narażone osoby nadużywających alkoholu, niedożywione lub głodzące się, z cukrzycą oraz palacze papierosów. Również niektóre choroby genetyczne, np.: zespół Gilberta, mogą prowadzić do poważnych powikłań przy zażywaniu leku. Także u chorych z niewydolnością nerek, paracetamol kumuluje się we krwi i może uszkodzić te organy. Toksyczność leku zwiększają: problemy krążeniowo-oddechowe oraz niewydolność wątroby.

Red. (źródło: zdrowie.pap.pl)

BRAK KOMENTARZY

ZOSTAW ODPOWIEDŹ